Wielu mieszkańców bloków zastanawiało się, czy przysługuje im dodatek węglowy, który został wprowadzony w 2022 roku jako forma wsparcia w obliczu rosnących cen energii. Pytanie to budziło wiele wątpliwości, zwłaszcza wśród osób korzystających z ogrzewania miejskiego lub wspólnych kotłowni. W tym artykule rozwieję te niejasności i wyjaśnię, kto z mieszkańców budynków wielorodzinnych faktycznie mógł liczyć na to świadczenie, a kto był z niego wykluczony.
Dodatek węglowy w bloku: Kto może liczyć na wsparcie, a kto jest wykluczony?
- Podstawowym warunkiem jest posiadanie indywidualnego źródła ogrzewania na węgiel, które jest głównym źródłem ciepła w gospodarstwie domowym.
- Niezbędny jest prawidłowy wpis tego źródła ciepła do Centralnej Ewidencji Emisyjności Budynków (CEEB) do 11 sierpnia 2022 r. (lub później dla nowo uruchomionych źródeł).
- Mieszkańcy korzystający z ogrzewania miejskiego lub wspólnej kotłowni dla całego budynku nie kwalifikują się do otrzymania dodatku.
- Dodatek mogą otrzymać jedynie ci mieszkańcy bloków, których lokal posiada własne, niezależne źródło ogrzewania na węgiel (np. piec kaflowy, kominek, indywidualny kocioł węglowy) i spełnia pozostałe warunki.
- Obowiązuje zasada "jeden adres jeden dodatek", niezależnie od liczby gospodarstw domowych.
- Dodatek węglowy był świadczeniem jednorazowym z 2022 roku; w kolejnych latach program nie był kontynuowany w tej samej formie.
Odpowiadając wprost na pytanie, czy dodatek węglowy był przeznaczony dla mieszkańców bloków, muszę powiedzieć, że z zasady nie. Dodatek ten został stworzony z myślą o gospodarstwach domowych, które samodzielnie ponosiły koszty zakupu węgla do ogrzewania swoich domów. Oznacza to, że aby móc ubiegać się o wsparcie, konieczne było posiadanie indywidualnego źródła ogrzewania na węgiel, które stanowiło główne źródło ciepła w danym lokalu. Mieszkańcy bloków, którzy korzystają z centralnego ogrzewania miejskiego lub są zasilani z ogólnodostępnej kotłowni w bloku, byli wykluczeni z możliwości otrzymania dodatku węglowego. Dlaczego? Ponieważ dodatek ten miał rekompensować wzrost cen węgla osobom, które kupowały go na własną rękę. W przypadku ogrzewania miejskiego czy wspólnej kotłowni, koszty zakupu paliwa są rozliczane przez wspólnotę, spółdzielnię lub dostawcę ciepła, a nie bezpośrednio przez indywidualnego mieszkańca. Celem świadczenia było wsparcie gospodarstw domowych ponoszących bezpośrednie i indywidualne koszty zakupu węgla. Kluczowym pojęciem w kontekście przepisów o dodatku węglowym było "główne źródło ogrzewania". Oznaczało to, że źródło ciepła opalane węglem musiało być dominującym sposobem ogrzewania danego lokalu mieszkalnego. Nie wystarczyło więc posiadanie np. sporadycznie używanego kominka, jeśli głównym źródłem ciepła było ogrzewanie gazowe, elektryczne czy miejskie. To właśnie to kryterium eliminowało większość mieszkańców bloków. Co ważne, wspólna kotłownia w bloku, nawet jeśli była opalana węglem, również nie uprawniała do otrzymania świadczenia. Takie rozwiązanie traktowane jest jako zbiorcze źródło ciepła, a nie indywidualne. Koszty zakupu węgla do takiej kotłowni ponosi wspólnota lub spółdzielnia, a następnie rozlicza je w czynszu. Brak indywidualnego charakteru źródła ciepła i wspólnotowe ponoszenie kosztów sprawiały, że mieszkańcy korzystający z tego typu ogrzewania nie kwalifikowali się do dodatku.
Wpis do CEEB: warunek konieczny, którego nie można pominąć
Centralna Ewidencja Emisyjności Budynków (CEEB) odegrała kluczową rolę w procesie weryfikacji uprawnień do dodatku węglowego. Była to baza danych, do której właściciele lub zarządcy budynków mieli obowiązek zgłosić wszystkie źródła ciepła w swoich nieruchomościach. Aby otrzymać dodatek, zgłoszone źródło ciepła na węgiel musiało być wpisane do CEEB do 11 sierpnia 2022 roku. Jedynym wyjątkiem były nowo uruchomione źródła ciepła, które mogły być zgłoszone później. Dlatego też, jako Anna Woźniak, zawsze podkreślałam, że mieszkańcy, którzy potencjalnie mogli spełniać warunki, powinni byli sprawdzić, czy ich indywidualne źródło ciepła zostało prawidłowo zgłoszone do CEEB. Bez tego wpisu, nawet jeśli faktycznie ogrzewali się węglem, wniosek o dodatek byłby odrzucony. To był absolutnie podstawowy wymóg formalny. Niezgłoszenie pieca w terminie, czyli do 11 sierpnia 2022 roku, miało poważne konsekwencje w większości przypadków skutkowało to brakiem możliwości otrzymania dodatku. Spóźnione zgłoszenia były akceptowane tylko w bardzo specyficznych sytuacjach, gdy dotyczyły nowych źródeł ciepła uruchomionych po raz pierwszy już po wspomnianej dacie. Nie było możliwości "nadrobienia" zaległości w zgłoszeniu istniejącego od dawna pieca.
Mieszkaniec bloku a dodatek węglowy: kiedy jest szansa na wsparcie?
Jak już wspomniałam, szanse na dodatek węglowy dla mieszkańców bloków były rzadkie. Dotyczyły one tylko bardzo specyficznych, wręcz wyjątkowych sytuacji, które odbiegały od standardowego modelu ogrzewania w budownictwie wielorodzinnym. Jedną z takich sytuacji było posiadanie własnego pieca kaflowego lub kominka opalanego węglem w mieszkaniu w bloku. Warunkiem było jednak, aby takie źródło ciepła stanowiło główne źródło ogrzewania danego lokalu. Wiele starych kamienic, zwłaszcza tych przedwojennych, posiadało takie rozwiązania. Jeśli piec kaflowy był faktycznie używany jako podstawowe źródło ciepła i został zgłoszony do CEEB, mieszkaniec mógł ubiegać się o dodatek. Podobnie, jeśli mieszkaniec bloku, np. w starszych kamienicach, posiadał indywidualny kocioł na węgiel w swoim mieszkaniu (co dziś jest już rzadkością), również mógł kwalifikować się do dodatku. Tutaj również kluczowe było, aby ten kocioł był głównym źródłem ciepła dla lokalu i oczywiście, aby został prawidłowo wpisany do Centralnej Ewidencji Emisyjności Budynków.
Indywidualne źródła ogrzewania na węgiel, które mogły uprawniać do dodatku, najczęściej spotykało się w starych kamienicach, w budynkach wielorodzinnych bez centralnej instalacji grzewczej lub w tych, które nigdy nie zostały podłączone do miejskiej sieci ciepłowniczej. W nowszych blokach, gdzie standardem jest ogrzewanie miejskie lub gazowe, takie sytuacje były praktycznie niespotykane.
Procedura składania wniosku o dodatek węglowy: krok po kroku
Procedura składania wniosku o dodatek węglowy była stosunkowo prosta, ale dotyczyła wyłącznie tych nielicznych sytuacji, w których mieszkaniec bloku spełniał wszystkie rygorystyczne warunki, o których pisałam powyżej. Wnioski o dodatek węglowy składało się w gminie właściwej ze względu na miejsce zamieszkania. Najczęściej był to ośrodek pomocy społecznej (OPS) lub inna wyznaczona jednostka. Wymaganym dokumentem był specjalny formularz wniosku, w którym należało podać dane osobowe, adres zamieszkania oraz oświadczyć o posiadaniu głównego źródła ogrzewania na węgiel, które zostało zgłoszone do CEEB. Warto pamiętać o zasadzie "jeden adres, jeden dodatek", która miała zastosowanie również w kontekście mieszkań w blokach. Oznaczało to, że niezależnie od tego, ile gospodarstw domowych zamieszkiwało pod jednym adresem (np. w przypadku wynajmowanych pokoi w dużym mieszkaniu), przysługiwał tylko jeden dodatek węglowy. To było ważne, aby uniknąć wielokrotnego pobierania świadczenia na ten sam lokal. Najczęstsze błędy, które prowadziły do odrzucenia wniosków o dodatek węglowy, koncentrowały się na niespełnieniu kluczowych warunków. Z mojego doświadczenia wynika, że były to:
- Brak indywidualnego źródła ogrzewania na węgiel wnioski składane przez osoby korzystające z ogrzewania miejskiego lub wspólnej kotłowni.
- Brak wpisu do CEEB lub zgłoszenie po terminie (dla istniejącego źródła ciepła).
- Wskazanie węgla jako źródła ciepła, które nie było głównym źródłem ogrzewania danego lokalu.
- Złożenie wniosku przez osobę, która nie była właścicielem/zarządcą źródła ciepła.
- Niewłaściwe wypełnienie wniosku lub brak wymaganych oświadczeń.
Dodatek węglowy w praktyce: podsumowanie i alternatywy
Podsumowując, dodatek węglowy był świadczeniem o bardzo specyficznym i ograniczonym charakterze dla mieszkańców bloków. Moje doświadczenie pokazuje, że tylko nieliczni z nich mogli liczyć na wsparcie, a warunkiem było posiadanie indywidualnego, głównego źródła ogrzewania na węgiel, prawidłowo zgłoszonego do CEEB. To świadczenie było odpowiedzią na konkretną sytuację rynkową w 2022 roku i miało na celu wsparcie tych, którzy ponosili bezpośrednie koszty zakupu węgla. Jeśli zastanawiasz się, czy w przyszłości mógłbyś kwalifikować się do podobnego wsparcia, warto odpowiedzieć sobie na kilka pytań:
- Czy posiadasz indywidualny piec na węgiel (np. kaflowy, kominek, kocioł) w swoim mieszkaniu w bloku?
- Czy to źródło ogrzewania jest głównym sposobem ogrzewania Twojego lokalu?
- Czy zostało ono zgłoszone do Centralnej Ewidencji Emisyjności Budynków (CEEB)?
- Czy koszty zakupu węgla ponosisz samodzielnie, a nie są one częścią opłat wspólnotowych/czynszu?
Należy pamiętać, że dodatek węglowy w formie z 2022 roku nie jest kontynuowany w kolejnych latach. Rząd wprowadzał i wprowadza inne formy wsparcia dla gospodarstw domowych, takie jak zamrożenie cen energii elektrycznej, gazu czy ciepła systemowego. Zawsze zalecam śledzenie bieżących komunikatów Ministerstwa Klimatu i Środowiska oraz innych organów rządowych w sprawie ewentualnych nowych programów osłonowych, które mogą pojawić się w odpowiedzi na zmieniającą się sytuację energetyczną.
